Podstawowym aktem prawnym obowiązującym w Republice Mołdawii jest Konstytucja przyjęta w lipcu 1994 roku. W wyniku wprowadzenia do niej zmian (lipiec 2000 r.) Mołdawia jako jedyne państwo powstałe z rozpadu Związku Radzieckiego, przyjęła parlamentarny model rządów.

Władza ustawodawcza

Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy Parlament, wybierany na 4-letnią kadencję, w którym zasiada 101 deputowanych. W przedterminowych wyborach do Parlamentu RM przeprowadzonych w dniu 29 lipca 2009 r. większość parlamentarną zdobyły partie o orientacji liberalno-demokratycznej (Partia Liberalno-Demokratyczna, Partia Liberalna, Partia Demokratyczna i Alians „Nasza Mołdowa”), które samodzielnie powołały rząd na czele z Vladem Filatem.

Partia Komunistów Republiki Mołdawii po 8 latach sprawowania władzy przeszła do opozycji. Do dymisji podał się również kończący swoją drugą kadencję komunistyczny prezydent Vladimr Voronin. Wybranemu w lipcu 2009 r. parlamentowi nie udało się dokonać wyboru szefa państwa, czego skutkiem było przeprowadzenie w dniu 28 listopada 2010 r. kolejnych wyborów parlamentarnych (drugich na przestrzeni dwóch lat).

Władzę w kraju utrzymał „Sojusz na rzecz Integracji Europejskiej”, w skład którego weszły: Partia Liberalno-Demokratyczna, Partia Demokratyczna oraz Partia Liberalna. Największym ugrupowaniem parlamentarnym, pozostała będąca w opozycji, Partia Komunistów Republiki Mołdawii, która zdobyła 42 miejsca.

W 2010 r. dwukrotnie nie udało się doprowadzić do wyboru szefa państwa (brak odpowiedniej ilości głosów). W dniu 16.03.2012 r. Parlament RM wybrał Prezydenta Republiki Mołdawii. Został nim Nikołaj Timofti. Za jego kandydaturą głosowało 62 z 101 posłów. W dniu 30.05.2013 r. Parlament RM udzielił votum zaufania nowemu rządowi (Proeuropejska Koalicja Rządzenia). W skład koalicji weszły: Partia Liberalno – Demokratyczna Partia Demokratyczna oraz Grupa Reformatorów Partii Liberalnej. Największą partią opozycyjną pozostała Partia Komunistów Republiki Mołdawii.

Władza wykonawcza

Głową państwa i gwarantem suwerenności kraju jest Prezydent wybierany przez Parlament na 4 lata, maksymalnie na dwie kadencje. Uprawnienia prezydenta są ograniczone. Należą do nich: prawo wetowania ustaw i desygnowania kandydata na premiera. Rada Ministrów kierowana przez Premiera, jest zatwierdzana i odpowiedzialna przed parlamentem. Obecnie premierem koalicyjnego rządu Proeuropejska Koalicja Rządzenia jest Iurie Leanca, I wice - przewodniczący Partii Liberalno-Demokratycznej.

Struktura administracyjno – terytorialna kraju

Administracją kraju kieruje Premier za pośrednictwem ministerstw branżowych. Terytorium Mołdawii składa się z 32 rejonów, których nazwy pochodzą od miast (ich stolic). Rejon jest jednostką administracyjno-terytorialną obejmującą miasta i wsie. Status szczególny (municypalny) posiadają miasta: Kiszyniów, Bielce, Bendery, Komrat, Tyraspol.

Jednostką administracyjno - terytorialną (w pewnym stopniu autonomiczną) jest Autonomiczne Terytorium Gagauzji. Formalnie status obszaru autonomicznego posiada również Naddniestrze, które jednak nie uznaje zwierzchnictwa władz w Kiszyniowie. Podstawowym zadaniem władz rejonowych jest dbałość o rozwój społeczno-gospodarczy oraz infrastrukturę rejonów (budownictwo, drogi, gospodarka komunalna, szkolnictwo - głównie podstawowe i średnie, oświata itp.).

Sądownictwo

Najwyższą władzą sądowniczą w Mołdawii jest Sąd Najwyższy, którego przewodniczącego oraz członków powołuje Parlament na wniosek Wyższej Rady Sądowniczej. W sprawach konstytucyjnych najwyższą władzę stanowi Trybunał Konstytucyjny, w skład którego wchodzi sześciu sędziów wybieranych na 6-letnią kadencję. Sprawy gospodarcze rozpatrywane są przez Sąd Audytu Gospodarczego.

Opracował: Dr Krzysztof Bielaj - Dyrketor ds. Mołdawii i Ukrainy Instytutu INTL